Ile płatny jest urlop tacierzyński?
Urlop tacierzyński jest płatny w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. „Urlop tacierzyński” to potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego przejętej przez ojca, a nie odrębny rodzaj urlopu.
Szybka odpowiedź:
- Stawka – 100% podstawy wymiaru.
- Podstawa – średnie wynagrodzenie z 12 miesięcy, po pomniejszeniu o składki społeczne pracownika.
- Charakter uprawnienia – część urlopu macierzyńskiego przekazana ojcu.
- Wypłata – zasiłek macierzyński wypłacany przez ZUS albo pracodawcę będącego płatnikiem zasiłków.
Czym różni się urlop tacierzyński od ojcowskiego?
Ojciec może korzystać z kilku uprawnień związanych z narodzinami lub adopcją dziecka. Najczęściej mylone są urlop tacierzyński i urlop ojcowski, choć wynikają z innych przepisów i mają różne warunki.
| Cecha | Urlop tacierzyński | Urlop ojcowski |
|---|---|---|
| Charakter | Część urlopu macierzyńskiego przejęta przez ojca | Odrębne uprawnienie ojca |
| Wymiar | Zależy od niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego, zwykle do 6 tygodni przy jednym dziecku | Do 2 tygodni, jednorazowo albo w dwóch częściach po tygodniu |
| Zależność od matki | Matka musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego i zrezygnować z dalszej części | Nie zależy od tego, czy matka korzysta z urlopu macierzyńskiego |
| Płatność | 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego | 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego |
Przy jednym dziecku urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Jeżeli matka wykorzysta obowiązkowe 14 tygodni, ojciec może przejąć pozostałe 6 tygodni. Przy porodzie mnogim wymiar urlopu macierzyńskiego jest większy, więc także część przejmowana przez ojca może trwać dłużej.
Urlop ojcowski nie pomniejsza urlopu macierzyńskiego matki. Jest osobnym prawem ojca i trzeba go wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Urlop tacierzyński jest natomiast bezpośrednio związany z rezygnacją matki z dalszej części urlopu macierzyńskiego.
Jak oblicza się wysokość zasiłku?
100% nie oznacza automatycznie kwoty równej ostatniej pensji brutto. Zasiłek oblicza się od podstawy wymiaru, którą dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Wynagrodzenie pomniejsza się o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika.
Jeżeli zatrudnienie trwało krócej niż 12 miesięcy, podstawę ustala się z odpowiednio krótszego okresu ubezpieczenia. Zmienny składnik wynagrodzenia, premie oraz przerwy w zatrudnieniu mogą wpływać na końcową kwotę, dlatego dokładne wyliczenie najlepiej zlecić działowi kadr albo ZUS.
| Rodzaj urlopu | Wysokość zasiłku | Od czego zależy |
|---|---|---|
| Macierzyński, w tym część potocznie nazywana tacierzyńskim | 100% podstawy wymiaru | Średnie wynagrodzenie z właściwego okresu ubezpieczenia |
| Ojcowski | 100% podstawy wymiaru | Podstawa zasiłku macierzyńskiego ojca |
| Rodzicielski | Zwykle 70% albo 81,5% podstawy, zależnie od sposobu złożenia wniosku | Rodzaj i termin złożenia wniosku oraz wybrany sposób pobierania świadczenia |
W przypadku ojca prowadzącego działalność gospodarczą albo wykonującego umowę zlecenia nie mówi się o urlopie pracowniczym w takim samym znaczeniu jak przy umowie o pracę. Jeżeli podlega on ubezpieczeniu chorobowemu, może jednak otrzymać zasiłek macierzyński za okres odpowiadający przejętej części urlopu. O prawie do świadczenia decyduje więc przede wszystkim podleganie ubezpieczeniu chorobowemu oraz spełnienie warunków dotyczących przejęcia części urlopu przez ojca.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Pracownik składa wniosek o urlop u pracodawcy. Osoba prowadząca działalność lub objęta ubezpieczeniem z innego tytułu składa dokumenty dotyczące wypłaty zasiłku w ZUS. Przy przejęciu części urlopu macierzyńskiego zwykle potrzebne są:
- wniosek ojca o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego albo wypłatę zasiłku za ten okres;
- oświadczenie matki o rezygnacji z dalszej części urlopu macierzyńskiego lub pobierania zasiłku po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni po porodzie;
- oświadczenie o okresie urlopu macierzyńskiego wykorzystanym przez matkę;
- odpis albo kopia aktu urodzenia dziecka, jeżeli dokument nie znajduje się już w aktach pracodawcy lub ZUS.
Wniosek o przejęcie urlopu macierzyńskiego składa się co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Przy urlopie ojcowskim obowiązuje termin co najmniej 7 dni przed jego rozpoczęciem. Pracodawca, po spełnieniu warunków i złożeniu prawidłowego wniosku, nie może swobodnie odmówić udzielenia urlopu.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie dwóch pojęć. Urlop tacierzyński, czyli przejęta część macierzyńskiego, jest płatny w 100% podstawy wymiaru. Urlop ojcowski również jest płatny w 100%, ale stanowi niezależne uprawnienie ojca i nie wymaga rezygnacji matki z jej urlopu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani wyliczenia dokonanego przez pracodawcę lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
