Czy na umowie zlecenie obowiązuje okres wypowiedzenia?

Nie. Przy umowie zlecenia nie obowiązuje automatyczny, ustawowy okres wypowiedzenia, na przykład dwa tygodnie. Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego każda ze stron może wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie. Okres wypowiedzenia będzie wiążący tylko wtedy, gdy wynika z umowy, aneksu albo późniejszego porozumienia stron.

Co mówi Kodeks cywilny?

Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, dlatego nie stosuje się do niej automatycznie okresów wypowiedzenia przewidzianych w Kodeksie pracy. To podstawowa różnica między zleceniem a umową o pracę. Sam fakt zawarcia umowy na czas określony lub nieokreślony nie tworzy obowiązku zachowania konkretnego terminu.

Art. 746 Kodeksu cywilnego pozwala zarówno zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy wypowiedzieć umowę w każdym czasie. Jeżeli strony nie ustaliły okresu wypowiedzenia, wypowiedzenie może co do zasady wywołać skutek natychmiastowy. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności finansowej. W odpłatnym zleceniu wypowiedzenie bez ważnego powodu może prowadzić do obowiązku naprawienia szkody.

Strony mogą skorzystać z zasady swobody umów i wpisać do kontraktu konkretny termin, na przykład 7 dni, 14 dni albo miesiąc. Taki zapis daje czas na przekazanie zadań i znalezienie zastępstwa. Nie można jednak z góry wyłączyć prawa do wypowiedzenia umowy z ważnych powodów. Wynika to z art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego.

Okres wypowiedzenia w umowie zleceniu jest ustaleniem stron, a nie terminem narzuconym przez ustawę. Zapis powinien jasno wskazywać długość terminu, sposób jego liczenia i formę złożenia wypowiedzenia.

Wypowiedzenie z ważnym powodem i bez niego

Najważniejsze znaczenie ma nie sam fakt natychmiastowego zakończenia współpracy, lecz przyczyna wypowiedzenia i ewentualna szkoda. Przy odpłatnym zleceniu osoba wypowiadająca umowę bez ważnego powodu może odpowiadać za realną stratę drugiej strony. Samo niezadowolenie z odejścia zleceniobiorcy nie wystarcza do uzyskania odszkodowania. Trzeba wykazać szkodę, jej wysokość oraz związek z nagłym wypowiedzeniem.

Jeżeli wypowiedzenie składa zleceniodawca, powinien zwrócić uzasadnione wydatki poniesione w celu należytego wykonania zlecenia oraz wypłacić wynagrodzenie odpowiadające czynnościom wykonanym do dnia zakończenia umowy. Przy zleceniu odpłatnym może ponosić także odpowiedzialność za szkodę wynikającą z wypowiedzenia bez ważnego powodu.

Zleceniobiorca powinien rozliczyć wykonane zadania, przekazać dokumenty, materiały lub rzeczy otrzymane w związku ze zleceniem oraz przedstawić sprawozdanie, jeśli wynika to z charakteru współpracy. Przy odpłatnym zleceniu nagłe odejście bez ważnego powodu może skutkować roszczeniem odszkodowawczym zleceniodawcy.

Co może być ważnym powodem?

Kodeks cywilny nie zawiera zamkniętej listy ważnych powodów. Ich ocena zależy od rodzaju zlecenia, treści umowy i okoliczności konkretnej sprawy. W razie sporu ostatecznie może rozstrzygać sąd. Przykładowe sytuacje, które mogą uzasadniać natychmiastowe wypowiedzenie, to:

• poważna choroba albo inna przeszkoda zdrowotna uniemożliwiająca wykonanie zlecenia,
• brak wypłaty wynagrodzenia, zaliczki lub zwrotu uzasadnionych wydatków,
• rażące naruszenie obowiązków lub ustaleń przez drugą stronę,
• uzasadniona utrata zaufania, nielojalne działanie albo warunki wykonywania zlecenia zagrażające bezpieczeństwu.

Sama lepsza oferta pracy nie zawsze będzie uznana za ważny powód. Podobnie może być z niezadowoleniem z poziomu wynagrodzenia lub trudnościami w komunikacji, jeżeli nie towarzyszą im poważniejsze okoliczności. Dlatego przy natychmiastowym wypowiedzeniu warto opisać przyczynę i zachować dowody, na przykład korespondencję, wezwania do zapłaty, dokumentację medyczną lub informacje o naruszeniach umowy.

Przy umowie zawartej na czas określony również nie można całkowicie odebrać stronom prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów. Dopuszczalne jest natomiast ograniczenie wypowiedzenia bez ważnego powodu albo ustalenie zwykłego okresu wypowiedzenia, o ile postanowienie nie narusza ustawy, natury stosunku prawnego ani zasad współżycia społecznego.

Jak poprawnie wypowiedzieć umowę zlecenie?

Przepisy co do zasady nie wymagają szczególnej formy wypowiedzenia. Umowa może jednak przewidywać formę pisemną pod rygorem nieważności. Wypowiedzenie jest skuteczne, gdy dotrze do drugiej strony w sposób pozwalający jej zapoznać się z treścią. Dla celów dowodowych najlepiej przygotować dokument i zadbać o potwierdzenie doręczenia.

1. Sprawdź umowę, aneksy i ewentualne regulaminy, zwracając uwagę na okres wypowiedzenia, sposób liczenia terminu, wymaganą formę oraz zasady rozliczeń.
2. Przygotuj pismo zawierające datę i miejsce, dane obu stron, oznaczenie umowy, oświadczenie o wypowiedzeniu, a przy natychmiastowym trybie także opis ważnego powodu i wskazanie dnia zakończenia współpracy.
3. Doręcz wypowiedzenie osobiście za potwierdzeniem, listem poleconym albo elektronicznie w sposób przewidziany w umowie. Zachowaj kopię dokumentu, potwierdzenie odbioru i dowody rozliczenia zlecenia.

E-mail może być wystarczający, jeśli pozwala ustalić treść oświadczenia i jego autora, ale trzeba sprawdzić, czy umowa nie wymaga formy pisemnej. Przy elektronicznej formie pisemnej znaczenie może mieć kwalifikowany podpis elektroniczny. Wypowiedzenie ustne jest trudne do udowodnienia, dlatego zwykle zwiększa ryzyko sporu.

Przed nagłym zakończeniem odpłatnego zlecenia warto ocenić trzy kwestie: co zapisano w umowie, czy istnieje ważny powód oraz czy druga strona może wykazać konkretną szkodę. Rozliczenie wykonanych czynności i przekazanie dokumentacji nie usuwa każdego ryzyka, ale pomaga ograniczyć spór.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena skutków wypowiedzenia zależy od treści konkretnej umowy oraz okoliczności sprawy. W przypadku żądania wysokiego odszkodowania lub sporu warto skonsultować się z prawnikiem.