3-miesięczny okres wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony – zasady

3-miesięczny okres wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony obowiązuje co do zasady wtedy, gdy pracownik ma co najmniej 3 lata stażu u danego pracodawcy. Od 2026 r. do tego stażu mogą zostać doliczone także niektóre okresy zlecenia, świadczenia usług lub prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli praca była wykonywana na rzecz tego pracodawcy i została prawidłowo udokumentowana. Pracownik nie może samodzielnie skrócić wypowiedzenia tylko dlatego, że znalazł nową pracę.

Kiedy obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia?

Art. 36 § 1 Kodeksu pracy uzależnia długość wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony i określony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Trzy miesiące przysługują po osiągnięciu co najmniej 3-letniego stażu zakładowego.

Przy ustalaniu stażu bierze się pod uwagę nie tylko aktualną umowę. Co do zasady uwzględnia się także wcześniejsze okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy, nawet jeśli między umowami występowały przerwy. Znaczenie może mieć również przejście zakładu pracy na innego pracodawcę lub następstwo prawne.

Staż ustala się według okresu zatrudnienia przypadającego do dnia rozwiązania umowy. W pewnych sytuacjach pracownik może więc osiągnąć wymagany próg już w czasie wypowiedzenia. Sam okres wypowiedzenia również wlicza się do stażu, co potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 15 stycznia 2003 r., sygn. III PZP 20/02.

Jakie są ustawowe okresy wypowiedzenia?

Umowa o pracę może przewidywać dłuższy okres wypowiedzenia, jeżeli takie postanowienie jest dla pracownika korzystne. Ocena zależy od całokształtu warunków zatrudnienia. Szczególne zasady dotyczą także stanowisk związanych z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie.

Jak od 2026 r. liczyć zlecenie do stażu pracy?

Od 2026 r. art. 302 Kodeksu pracy pozwala uwzględniać przy uprawnieniach pracowniczych określone okresy aktywności zawodowej inne niż stosunek pracy. Dla długości wypowiedzenia znaczenie ma jednak nie ogólny staż zawodowy, lecz staż u konkretnego pracodawcy.

Wcześniejsze zlecenie może zostać doliczone, jeżeli w ramach tej umowy praca była świadczona na rzecz obecnego pracodawcy. Sam fakt wykonywania zlecenia dla innej firmy nie wystarczy. Przykładowo osoba, która przez dwa lata realizowała zlecenie na rzecz przedsiębiorcy, a następnie przez rok była u niego zatrudniona na umowie o pracę, może osiągnąć łącznie 3 lata stażu zakładowego, jeśli spełni warunki ustawowe i przedstawi wymagane dokumenty.

Przepisy obejmują między innymi następujące okresy aktywności:

• Umowa zlecenia – jeżeli praca była wykonywana na rzecz danego pracodawcy.
• Umowa o świadczenie usług – w zakresie, w którym stosuje się do niej przepisy o zleceniu.
• Umowa agencyjna – gdy spełnione są warunki wskazane w art. 302 Kodeksu pracy.
• Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej – jeśli okres podlega zaliczeniu na zasadach określonych w ustawie.

Najczęściej potrzebne będzie zaświadczenie ZUS potwierdzające podleganie ubezpieczeniom, opłacenie składek albo – w określonych przypadkach – zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli dana aktywność nie podlegała ubezpieczeniom na podstawie odrębnych przepisów, mogą być potrzebne inne dokumenty potwierdzające jej wykonywanie.

Nie sumuje się automatycznie podwójnie okresów, które nakładają się na siebie albo przypadają jednocześnie na zatrudnienie pracownicze. W takich przypadkach stosuje się reguły określone w art. 302, w tym zasadę uwzględnienia okresu korzystniejszego dla osoby, której staż jest ustalany.

Nowe przepisy stosuje się od 1 stycznia 2026 r. u pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych oraz od 1 maja 2026 r. u pozostałych pracodawców. Jeżeli wypowiedzenie już trwało w dniu rozpoczęcia stosowania nowych regulacji, późniejsze doliczenie okresu zlecenia nie zmienia jego długości.

Pracownicy zatrudnieni u danego pracodawcy w dniu rozpoczęcia stosowania nowych zasad mają 24 miesiące na udokumentowanie wcześniejszych okresów podlegających zaliczeniu. Przy sporze o staż warto uporządkować dokumenty w następującej kolejności:

1. Ustal wszystkie wcześniejsze okresy współpracy z obecnym pracodawcą i sprawdź, na czyją rzecz była wykonywana praca.
2. Porównaj daty zleceń, działalności i zatrudnienia, aby wykryć okresy nakładające się na siebie.
3. Uzyskaj zaświadczenia ZUS lub inne dokumenty wymagane dla konkretnego okresu.
4. Przekaż dokumenty pracodawcy i poproś o pisemne potwierdzenie przyjętego stażu oraz okresu wypowiedzenia.

Jak skrócić 3-miesięczne wypowiedzenie?

Po złożeniu wypowiedzenia pracownik i pracodawca mogą ustalić wcześniejszą datę rozwiązania umowy na podstawie art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Jest to rozwiązanie dobrowolne. Żadna ze stron nie może zmusić drugiej do wyrażenia zgody.

Trzeba odróżnić takie uzgodnienie od rozwiązania umowy za porozumieniem stron z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Gdy strony skracają termin po dokonaniu wypowiedzenia, tryb rozwiązania pozostaje wypowiedzeniem. Jeżeli natomiast podpisują porozumienie stron jako podstawę zakończenia zatrudnienia, to właśnie porozumienie jest wskazywanym trybem rozwiązania umowy.

Samo znalezienie nowej pracy, przeprowadzka lub chęć szybszego odejścia nie daje pracownikowi prawa do jednostronnego skrócenia okresu wypowiedzenia. Jeśli pracodawca nie wyrazi zgody na wcześniejszą datę ani na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, zatrudnienie trwa do końca prawidłowo ustalonego okresu.

Pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do końca wypowiedzenia. Nie oznacza to jednak wcześniejszego rozwiązania umowy. Podobny skutek faktyczny może mieć wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia, ale data ustania stosunku pracy pozostaje taka sama.

Odrębną sytuacją jest jednostronne skrócenie okresu przez pracodawcę na podstawie art. 36¹ Kodeksu pracy. Dotyczy ono wypowiedzenia z powodu upadłości lub likwidacji pracodawcy albo innych przyczyn niedotyczących pracowników. Pracodawca może wtedy skrócić 3-miesięczne wypowiedzenie najwyżej do 1 miesiąca, a za pozostałą część wypowiedzenia pracownikowi przysługuje odszkodowanie.

Jak napisać wniosek o wcześniejsze zakończenie pracy?

Wniosek powinien jasno wskazywać, że pracownik proponuje ustalenie wcześniejszej daty rozwiązania umowy po dokonanym wypowiedzeniu. Najlepiej złożyć go w formie pisemnej i poprosić o jednoznaczne potwierdzenie zgody. W negocjacjach mogą pomóc następujące propozycje:

• Przekazanie obowiązków – przygotowanie listy spraw, terminów i osób kontaktowych.
• Szkolenie następcy – ustalenie zakresu przekazania wiedzy przed odejściem.
• Rozliczenie mienia – zwrot sprzętu, dokumentów, kluczy i innych powierzonych składników.
• Ustalenie konkretnej daty – wskazanie dnia zakończenia zatrudnienia zamiast ogólnej deklaracji szybszego odejścia.

Przykładowo Pan Leonard złożył wypowiedzenie 10 czerwca. Przy 3-miesięcznym okresie bez dodatkowych ustaleń umowa rozwiąże się 30 września. Jeżeli pracodawca zaakceptuje na podstawie art. 36 § 6 wcześniejszą datę 15 lipca, zatrudnienie zakończy się tego dnia, ale trybem rozwiązania nadal będzie wypowiedzenie dokonane przez pracownika.

Porozumienie o wcześniejszej dacie rozwiązania umowy nie jest tym samym co porozumienie stron. Przy skróceniu wypowiedzenia zmienia się data zakończenia zatrudnienia, a nie tryb, w którym umowa została wypowiedziana.

Przy 3-miesięcznym wypowiedzeniu nie liczy się trzech miesięcy dzień po dniu od daty doręczenia pisma. Okres obejmujący miesiąc lub jego wielokrotność kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Dlatego wypowiedzenie skutecznie złożone 10 czerwca co do zasady zakończy stosunek pracy 30 września, a nie 10 września.

Najważniejsze jest ustalenie stażu u konkretnego pracodawcy, a następnie rozdzielenie dwóch kwestii: długości wypowiedzenia i możliwości wcześniejszego zakończenia zatrudnienia. Zlecenie może wpłynąć na staż, lecz wymaga spełnienia warunków z art. 302 i odpowiedniego udokumentowania. Skrócenie wypowiedzenia wymaga zgody obu stron, poza szczególnymi przypadkami ustawowymi dotyczącymi pracodawcy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu o zaliczenie okresów zlecenia, datę rozwiązania umowy lub podstawę skrócenia wypowiedzenia warto skonsultować sprawę z prawnikiem.