Urlop rodzicielski dla ojca – 9 tygodni, które warto wykorzystać

Ojcu przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tej części nie można przekazać matce ani zamienić na ekwiwalent pieniężny. Jeśli ojciec nie wykorzysta urlopu w ustawowym terminie, uprawnienie przepada. Za ten okres otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru, niezależnie od wariantu zasiłkowego wybranego przez matkę.

9 tygodni urlopu rodzicielskiego – na czym polega to prawo?

Przy urodzeniu jednego dziecka łączny wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodni. Jest to wspólna pula dla obojga rodziców, z której każdemu przysługuje indywidualnie 9 tygodni. Przy porodzie mnogim pula wynosi 43 tygodnie.

Nieprzenoszalność oznacza, że ojciec sam decyduje, czy skorzysta ze swoich 9 tygodni, ale nie może oddać ich matce. Jeżeli ich nie wykorzysta, ta część urlopu przepada. Nie jest to obowiązkowy urlop, lecz wyłączne uprawnienie pracownika-ojca. Ojciec może z niego skorzystać także wtedy, gdy matka nie pracuje, nie jest ubezpieczona albo nadal korzysta z urlopu macierzyńskiego.

Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach, najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Nie trzeba rozpoczynać go bezpośrednio po narodzinach dziecka.

Niewykorzystanych 9 tygodni nie można przekazać matce i nie przysługuje za nie wypłata zastępcza.

Urlop rodzicielski a urlop ojcowski – najważniejsze różnice

Te dwa uprawnienia są niezależne. Ojciec może wykorzystać zarówno 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, jak i 2 tygodnie urlopu ojcowskiego.

Ile wynosi zasiłek za 9 tygodni?

Za nieprzenoszalną część urlopu rodzicielskiego ojcu przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru. Nie jest to automatycznie 70% wynagrodzenia netto. Podstawa zasiłku jest ustalana według zasad ubezpieczenia chorobowego, między innymi na podstawie wynagrodzenia pomniejszonego o finansowane przez pracownika składki społeczne.

Stawka 70% obowiązuje również wtedy, gdy matka złożyła wniosek o uśrednienie zasiłku do 81,5% za okres urlopu macierzyńskiego i przypadającej jej części rodzicielskiego. Wniosek dotyczący 81,5% nie obejmuje 9 tygodni zarezerwowanych dla drugiego rodzica. Za tę część świadczenie ojca zawsze wynosi 70% podstawy wymiaru.

Zasiłek wypłaca ZUS albo pracodawca, jeżeli jest płatnikiem zasiłków. Za czas urlopu rodzicielskiego ojciec nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę, lecz świadczenie z ubezpieczenia społecznego.

Jak złożyć wniosek o urlop rodzicielski?

Wniosek składa się pracodawcy, w dziale kadr albo bezpośrednio osobie odpowiedzialnej za sprawy pracownicze. Może mieć formę papierową lub elektroniczną. Prawidłowy wniosek złożony w terminie jest dla pracodawcy wiążący.

Planowanie urlopu najlepiej przeprowadzić w następującej kolejności:

1. Ustal, czy urlop będzie wykorzystany jednorazowo, czy w kilku częściach, oraz zaplanuj jego termin przed upływem ustawowego okresu.
2. Sprawdź, ile urlopu rodzicielskiego wykorzystali już oboje rodzice, aby nie przekroczyć wspólnej puli.
3. Przygotuj wniosek obejmujący okres planowanej nieobecności i wymagane informacje dotyczące wcześniejszego wykorzystania urlopu.
4. Złóż dokument pracodawcy co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, w formie papierowej albo elektronicznej.

Trzeba odróżnić wniosek o udzielenie urlopu od wniosku zasiłkowego dotyczącego wariantu 81,5%. Ojciec składa wniosek urlopowy pracodawcy z wyprzedzeniem co najmniej 21 dni. Wniosek o 81,5% dotyczy przede wszystkim matki i powinien zostać złożony w ciągu 21 dni po porodzie. Nie zmienia on zasad wypłaty za 9 tygodni ojca.

Czy można łączyć urlop z pracą?

Ojciec może łączyć urlop rodzicielski z pracą u pracodawcy udzielającego tego urlopu. Praca nie może przekraczać połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Przy zatrudnieniu na pół etatu pracownik korzysta więc równocześnie z urlopu odpowiadającego pozostałej części etatu.

Wniosek o łączenie pracy z urlopem również składa się papierowo albo elektronicznie, co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. W takim przypadku urlop wydłuża się proporcjonalnie do wymiaru wykonywanej pracy. Jednocześnie zasiłek za część objętą urlopem jest odpowiednio niższy, a pracownik otrzymuje wynagrodzenie za przepracowany czas.

Pracodawca może odmówić połączenia urlopu z pracą, jeżeli nie pozwala na to organizacja pracy albo rodzaj wykonywanych obowiązków. Musi przekazać przyczynę odmowy w formie papierowej lub elektronicznej w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku. Ta możliwość nie oznacza prawa do odmowy samego urlopu rodzicielskiego, gdy kompletny wniosek został złożony z wymaganym wyprzedzeniem.

Przy urodzeniu jednego dziecka okres urlopu po połączeniu z pracą może zostać wydłużony maksymalnie do 82 tygodni, a przy porodzie mnogim do 86 tygodni. Są to górne limity, a rzeczywiste wydłużenie zależy od wymiaru etatu i czasu łączenia pracy z urlopem.

Najważniejsze zasady dla ojca

Przed złożeniem dokumentów sprawdź cztery podstawowe kwestie:

• 9 tygodni to indywidualne prawo ojca w ramach wspólnej puli urlopu rodzicielskiego.
• Niewykorzystana część przepada i nie może zostać przekazana matce.
• Za ten okres przysługuje zasiłek w wysokości 70% podstawy wymiaru.
• Wniosek o urlop należy złożyć pracodawcy co najmniej 21 dni przed jego rozpoczęciem.

Urlop ojcowski i rodzicielski można wykorzystać niezależnie od siebie. Najczęstszy błąd polega na traktowaniu 2 tygodni urlopu ojcowskiego jako części 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Są to odrębne uprawnienia, z innymi terminami, wymiarem i wysokością zasiłku.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku nietypowej sytuacji pracowniczej warto skonsultować dokumenty z działem kadr, ZUS albo prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.