Urlop ojcowski 2 tygodnie – komu przysługuje i jak go uzyskać?

Urlop ojcowski wynosi maksymalnie 14 dni kalendarzowych, czyli 2 tygodnie. Jest samodzielnym prawem pracownika–ojca i nie zależy od tego, czy matka dziecka korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Wniosek trzeba złożyć najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

Komu przysługuje urlop ojcowski?

Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi–ojcu wychowującemu dziecko, czyli osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę. Prawo to jest niezależne od sytuacji zawodowej matki. Ojciec może skorzystać z urlopu także wtedy, gdy matka dziecka nie pracuje, przebywa na urlopie macierzyńskim albo korzysta z urlopu rodzicielskiego.

Urlop ojcowski nie jest tym samym co potocznie nazywany „urlop tacierzyński”. To odrębne uprawnienie, które nie polega na przejęciu części urlopu macierzyńskiego po matce. Osoba wykonująca pracę wyłącznie na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w ramach działalności gospodarczej nie korzysta z urlopu ojcowskiego jako urlopu pracowniczego. W określonych przypadkach może jednak mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym.

Urlop ojcowski 2 tygodnie – najważniejsze zasady

Jak złożyć wniosek o urlop ojcowski?

Wniosek składa się w postaci papierowej albo elektronicznej. Jeżeli został przygotowany prawidłowo i przekazany w wymaganym terminie, pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Procedura wygląda następująco:

1. Przygotuj wniosek – wskaż dane swoje i pracodawcy, imię i nazwisko dziecka, datę jego urodzenia, planowany okres urlopu oraz informację, czy wcześniej korzystałeś z urlopu ojcowskiego na to dziecko.
2. Sprawdź termin – wniosek musi trafić do pracodawcy co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Przykładowo, przy rozpoczęciu urlopu 15 lipca wniosek należy złożyć najpóźniej 8 lipca.
3. Dołącz wymagane dokumenty – najczęściej jest to odpis aktu urodzenia dziecka lub dokument potwierdzający jego datę urodzenia. Przy przysposobieniu dziecka potrzebne może być prawomocne postanowienie sądu.

Dokładny sposób złożenia dokumentów elektronicznych zależy od procedur przyjętych u pracodawcy. Może to być firmowy system kadrowy albo inny kanał wskazany przez pracodawcę.

14 dni urlopu – jak liczyć i kiedy prawo wygasa?

Wymiar urlopu obejmuje 14 dni kalendarzowych, a nie 14 dni roboczych. Wliczają się do niego soboty, niedziele i święta. Nie można podzielić urlopu na pojedyncze dni. Urlop można wykorzystać w całości albo w dwóch częściach, przy czym każda część musi obejmować co najmniej tydzień, czyli 7 dni kalendarzowych.

Przy planowaniu urlopu trzeba uwzględnić następujące ograniczenia:

• Prawo do urlopu co do zasady wygasa po ukończeniu przez dziecko 12. miesiąca życia.
• W przypadku przysposobienia termin wynosi 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu, ale urlop nie może być wykorzystany po ukończeniu przez dziecko 14. roku życia.
• Urlop ojcowski nie wydłuża się z powodu urodzenia bliźniąt, trojaczków lub większej liczby dzieci podczas jednego porodu.
• Jeżeli wniosek zostanie złożony zbyt późno, pracodawca nie ma obowiązku udzielenia urlopu w terminie wskazanym przez pracownika.

Płatność i ochrona stosunku pracy

Za okres urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Formalnie nie jest to wynagrodzenie za pracę, lecz świadczenie z ubezpieczenia społecznego. W zależności od zasad rozliczeń zasiłek może wypłacać pracodawca albo ZUS.

Od dnia złożenia wniosku pracownik jest chroniony przed przygotowaniem do wypowiedzenia oraz przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Jeżeli wniosek został złożony wcześniej niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, ochrona w tym zakresie zaczyna działać na 7 dni przed jego rozpoczęciem. Ochrona trwa do zakończenia urlopu.

Przepisy przewidują wyjątki, między innymi w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy albo sytuacji uzasadniającej rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Po zakończeniu urlopu pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeżeli nie jest to możliwe, należy zapewnić stanowisko równorzędne i warunki nie mniej korzystne niż te, które obowiązywałyby bez korzystania z urlopu.

Podstawa prawna

Najważniejsze zasady wynikają z art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Znaczenie mają także przepisy ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz rozporządzenia dotyczącego wniosków związanych z uprawnieniami pracowników związanymi z rodzicielstwem i dokumentów dołączanych do tych wniosków.