Ile trwa urlop wychowawczy?
Urlop wychowawczy trwa maksymalnie 36 miesięcy łącznie dla obojga rodziców. Jeden miesiąc jest nieprzenoszalny na drugiego rodzica, dlatego co do zasady jedna osoba może wykorzystać najwyżej 35 miesięcy. Urlop jest bezpłatny.
Ile trwa urlop wychowawczy?
Urlop wychowawczy służy sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem. Standardowy wymiar wynosi do 36 miesięcy i jest wspólny dla obojga rodziców lub opiekunów. Rodzice mogą korzystać z niego kolejno albo jednocześnie, ale łączny wykorzystany wymiar nie może przekroczyć ustawowego limitu.
Jeden miesiąc z tego limitu przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi. Nie można przenieść go na pierwszego rodzica. Przykładowo, jeśli z urlopu korzysta tylko matka, może wykorzystać 35 miesięcy, a pozostały miesiąc przepada, jeżeli ojciec nie skorzysta ze swojego uprawnienia.
Inaczej jest w przypadku dziecka, które ze względu na stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności wymaga osobistej opieki pracownika. Wtedy, niezależnie od podstawowego urlopu, można skorzystać z dodatkowych 36 miesięcy, czyli łącznie z maksymalnie 72 miesięcy. Urlop na dziecko z niepełnosprawnością można wykorzystywać nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 lat.
Zasady podziału urlopu i wyjątki
W przypadku zdrowego dziecka urlop można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Dla dziecka z niepełnosprawnością granicą jest ukończenie 18. roku życia.
| Sytuacja | Wymiar urlopu | Do jakiego wieku dziecka? |
|---|---|---|
| Dziecko zdrowe | Do 36 miesięcy łącznie dla rodziców | Do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat |
| Dziecko z niepełnosprawnością | Do 72 miesięcy łącznie, w tym dodatkowe 36 miesięcy | Nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 lat |
| Jeden rodzic korzystający z urlopu | Zwykle do 35 miesięcy | W granicach właściwego limitu wieku |
Jeden rodzic może wykorzystać pełne 36 miesięcy, jeśli drugi rodzic:
- nie żyje
- nie ma władzy rodzicielskiej
- został pozbawiony władzy rodzicielskiej
- ma władzę rodzicielską ograniczoną albo zawieszoną
Urlop można podzielić maksymalnie na 5 części. Rodzice mogą przebywać na nim w tym samym czasie, ale wspólne korzystanie nie zwiększa całkowitego limitu. Przykładowo, jeśli oboje rodzice korzystają z urlopu równocześnie przez 18 miesięcy, wykorzystują łącznie 36 miesięcy uprawnienia.
Kto może skorzystać z urlopu wychowawczego?
Prawo do urlopu wychowawczego wynika z Kodeksu pracy, w szczególności z art. 186 i kolejnych. Z urlopu może skorzystać pracownik, który spełnia następujące warunki:
- jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku pracy objętego Kodeksem pracy
- ma co najmniej 6 miesięcy stażu pracy
- sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem
- nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, jeśli jest rodzicem
Do sześciomiesięcznego stażu wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, także u innych pracodawców. Umowa zlecenia ani umowa o dzieło nie dają samodzielnie prawa do urlopu wychowawczego.
Urlop jest bezpłatny, więc za ten okres pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Jednocześnie okres urlopu wychowawczego wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Jak złożyć wniosek o urlop wychowawczy?
Wniosek może mieć postać papierową albo elektroniczną. Pracodawca, jeśli pracownik spełnia warunki ustawowe, jest obowiązany go uwzględnić. Procedura wygląda następująco:
- Złóż wniosek co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
- Wskaż we wniosku okres urlopu, dane dziecka oraz dotychczas wykorzystane części urlopu.
- Dołącz wymagane oświadczenia lub dokumenty dotyczące korzystania z urlopu przez drugiego rodzica.
- Jeśli wniosek wpłynie później niż 21 dni przed planowanym terminem, pracodawca udzieli urlopu najpóźniej po upływie 21 dni od dnia złożenia wniosku.
Wniosek złożony z zachowaniem terminu wiąże pracodawcę w zakresie wskazanego okresu. Pracownik może wycofać wniosek najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.
Urlop wychowawczy i obniżenie wymiaru czasu pracy to dwa różne uprawnienia. Osoba uprawniona do urlopu może zamiast całkowitej przerwy w pracy wystąpić o obniżenie etatu do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego etatu. Pracodawca powinien taki wniosek uwzględnić, a korzystanie z obniżonego wymiaru nie pomniejsza limitu urlopu wychowawczego.
Podstawę prawną stanowi ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności przepisy art. 186–1868a, oraz przepisy dotyczące wniosków związanych z uprawnieniami rodzicielskimi.
Informacje dotyczą ogólnych zasad wynikających z przepisów prawa pracy. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze z pracodawcą lub szczególnej sytuacji rodzinnej, warto skonsultować się ze specjalistą prawa pracy.
